سلسله مراتب کنترل برای مهار گرد و غبار

آیین‌نامه ایمنی و بهداشت معدن و استخراج معادن ۲۰۱۷ اجرای کنترل‌ها را به این ترتیب خاص برای تضمین ایمنی کارگران در چنین محیط‌هایی الزام‌آور می‌کند. سلسله مراتب کنترل‌ها یک چارچوب به طور گسترده پذیرفته شده برای مدیریت و کنترل خطرات محیط کار است. این سلسله مراتب اقدامات کنترل مختلف را به ترتیب خاصی اولویت‌بندی می‌کند تا خطرات را به حداقل برساند یا حذف کند. در اینجا خلاصه‌ای از سلسله مراتب کنترل‌ها و نمونه‌هایی از کنترل‌های گرد و غبار برای هر سطح ارائه شده است:

1.حذف: ریشه‌یابی و از بین بردن خطر

در این مرحله، هدف اصلی حذف کامل خطر یا نیاز به انجام فعالیت خطرناک است. به عنوان مثال، می‌توان از روش‌های استخراج مرطوب به جای روش‌های خشک استفاده کرد.

نمونه‌هایی از کنترل‌های گرد و غبار در مرحله حذف:

• اتخاذ فرآیندهای تولیدی با گرد و غبار کمتر: به عنوان مثال، استفاده از روش‌های مرطوب به جای روش‌های خشک می‌تواند به طور قابل توجهی میزان گرد و غبار تولید شده را کاهش دهد.
• مهار گرد و غبار در منبع تولید: استفاده از تکنیک‌های مهار گرد و غبار مانند اسپری‌های آب، مواد افزودنی شیمیایی و تهویه اگزوز محلی به سیستم‌هایی گفته می‌شود که برای حذف گرد و غبار و سایر آلاینده‌ها از هوا در نقطه تولید آنها استفاده می‌شوند می‌تواند به طور موثری از پراکنده شدن گرد و غبار در محیط جلوگیری کند.
• مهار گرد و غبار در مسیر انتقال: در صورتی که حذف کامل گرد و غبار در منبع تولید امکان پذیر نباشد، می‌توان با استفاده از روش‌های مهار در مسیر انتقال آن، مانند استفاده از فیلترها و سیستم‌های تهویه مناسب، از پراکنده شدن آن در محیط جلوگیری کرد.

۲. جایگزینی: انتخاب گزینه‌های ایمن‌تر

در صورتی که حذف خطر امکان‌پذیر نباشد، باید به دنبال جایگزینی آن با یک جایگزین ایمن‌تر بود. به عنوان مثال، می‌توان از مواد منفجره کم‌خطرتر استفاده کرد.

نمونه‌هایی از کنترل‌های گرد و غبار در مرحله جایگزینی:

• استفاده از مواد کم‌خطرتر: به عنوان مثال، استفاده از پودرها به جای گلوله‌ها می‌تواند میزان گرد و غبار تولید شده را کاهش دهد.
• جایگزینی مواد ساینده: در فرآیند پاشش ساینده (یک فرآیند صنعتی است که در آن از یک جریان با سرعت بالا از مواد ساینده مانند ماسه یا گارنت برای تمیز کردن یا صاف کردن سطوح استفاده می‌شود) می‌توان ماسه را با گارنت یک ماده معدنی سخت و ساینده است که به عنوان جایگزینی ایمن‌تر برای ماسه در فرآیند پاشش ساینده استفاده می‌شود. گارنت گرد و غبار سیلیس کریستالی تولید نمی‌کند که می‌تواند باعث بیماری سیلیکوزیس شود جایگزین کرد که گرد و غبار کم خطر تری تولید می‌کند.

۳. جداسازی/ ایزوله‌سازی: ایجاد فاصله ایمن

در این مرحله، هدف جداسازی افراد از منبع خطر از طریق ایجاد موانع فیزیکی، افزایش فاصله یا محدود کردن زمان قرارگیری در معرض خطر است. به عنوان مثال، می‌توان از کابین‌های محصور برای تجهیزات تولید کننده گرد و غبار استفاده کرد.

نمونه‌هایی از کنترل‌های گرد و غبار در مرحله جداسازی/ ایزوله‌سازی:

• ایجاد موانع فیزیکی: قرار دادن یک مانع فیزیکی بین کار تولید کننده گرد و غبار و کارگر، مانند کابین‌های محصور، می‌تواند به طور موثری از تماس کارگران با گرد و غبار جلوگیری کند.
• استفاده از ماشین آلات کنترل از راه دور: استفاده از ماشین آلات کنترل از راه دور برای انجام کارهایی که باعث تولید گرد و غبار می‌شوند، می‌تواند کارگران را از مناطق خطرناک دور نگه دارد و آن‌ها را از اثرات مخرب گرد و غبار محافظت کند.
• مدیریت زمان: محدود کردن زمان حضور کارگران در مناطق پر گرد و غبار می‌تواند به کاهش میزان قرار گرفتن آن‌ها در معرض خطر کمک کند.

۴. کنترل‌های مهندسی: بهبود فرایندها و تجهیزات

در این مرحله، از روش‌های مهندسی برای کنترل خطر استفاده می‌شود. این روش‌ها شامل طراحی مجدد یا اصلاح ابزارها، تجهیزات یا فرآیندها برای کاهش خطر است.

نمونه‌هایی از کنترل‌های گرد و غبار در مرحله کنترل‌های مهندسی:

• انتخاب و نگهداری تجهیزات: انتخاب تجهیزات مناسب و انجام نگهداری منظم از آن‌ها می‌تواند به کاهش تولید گرد و غبار کمک کند.
• مهار گرد و غبار در منبع: استفاده از اسپری‌های آب مانند توپ‌های کنترل غبار ، مواد افزودنی و تهویه اگزوز محلی برای مهار گرد و غبار در نقطه تولید آن بسیار موثر است.
• محصور کردن تجهیزات: محصور کردن تجهیزات و ماشین آلات می‌تواند از پراکنده شدن گرد و غبار در محیط جلوگیری کند.
• استفاده از سیستم‌های تهویه و فیلتراسیون: نصب سیستم‌های تهویه و فیلتراسیون مناسب می‌تواند به طور موثری گرد و غبار موجود در هوا را حذف کند.

۵. کنترل‌های اداری: آموزش و ایجاد قوانین

در این مرحله، با استفاده از آموزش، قوانین و رویه‌ها سعی در کاهش خطر می‌شود. به عنوان مثال، می‌توان کارگران را در مورد خطرات گرد و غبار و نحوه استفاده از تجهیزات حفاظت فردی آموزش داد.

نمونه‌هایی از کنترل‌های گرد و غبار در مرحله کنترل‌های اداری:

• انجام نگهداری منظم و نظافت: نگهداری منظم و نظافت محیط کار و تجهیزات می‌تواند به کاهش میزان گرد و غبار کمک کند.
• ایجاد مناطق ممنوعه: ایجاد مناطق ممنوعه برای دور نگه داشتن پرسنل از فعالیت‌های تولید کننده گرد و غبار می‌تواند به حفاظت از آن‌ها کمک کند.
• آموزش کارگران: ارائه آموزش و اطلاعات لازم در مورد خطرات، ریسک‌ها و کنترل‌ها به کارگران می‌تواند به آن‌ها در رعایت نکات ایمنی و حفاظت از خود کمک کند.
• محدود کردن زمان و شدت قرار گرفتن در معرض: محدود کردن مدت و شدت قرار گرفتن در معرض گرد و غبار می‌تواند به کاهش اثرات مخرب آن کمک کند.
• تغییر برنامه‌های کاری: تغییر برنامه‌های کاری برای گنجاندن دوره‌های استراحت می‌تواند به کارگران کمک کند تا از اثرات مخرب گرد و غبار در امان بمانند.
• نصب تابلوهای ایمنی: نصب تابلوهای ایمنی می‌تواند به کارگران در مورد خطرات ناشی از گرد و غبار هشدار دهد و آن‌ها را به رعایت نکات ایمنی تشویق کند.

۶. تجهیزات حفاظت فردی: محافظت شخصی در برابر خطرات

در آخرین مرحله از سلسله مراتب کنترل، از تجهیزات حفاظت فردی (PPE) برای محافظت شخصی کارگران در برابر خطرات استفاده می‌شود. این تجهیزات شامل وسایلی مانند عینک ایمنی، گوشی های محافظ صدا، دستکش و ماسک هستند.

نمونه‌هایی از تجهیزات حفاظت فردی برای محافظت در برابر گرد و غبار:

• ماسک‌های گرد و غبار: استفاده از ماسک‌های گرد و غبار مناسب و استاندارد برای محافظت از دستگاه تنفسی در برابر ذرات گرد و غبار بسیار مهم است. در محیط‌هایی با غلظت بالای گرد و غبار و یا در صورتی که ذرات گرد و غبار بسیار ریز باشند، استفاده از ماسک‌های هواساز صنعتی توصیه می‌شود. این ماسک‌ها با فیلتراسیون قوی و تأمین هوای پاک می‌توانند به طور موثری از دستگاه تنفسی کارگران محافظت کنند.
• لباس‌های محافظ: در برخی موارد، استفاده از لباس‌های محافظ برای جلوگیری از تماس گرد و غبار با پوست نیز ضروری است.

تجهیزات حفاظت فردی (PPE): آخرین خط دفاعی در برابر گرد و غبار

در مراحل قبلی سلسله مراتب کنترل، به روش‌های مختلفی برای کنترل گرد و غبار در محیط کار اشاره کردیم. اما گاهی اوقات، به دلیل ماهیت کار یا محدودیت‌های موجود، حذف کامل گرد و غبار یا کاهش آن به سطح ایمن امکان‌پذیر نیست. در چنین شرایطی، استفاده از تجهیزات حفاظت فردی (PPE) به عنوان آخرین خط دفاعی برای محافظت از کارگران در برابر خطرات ناشی از گرد و غبار ضروری است.

انواع ماسک‌های تنفسی و کاربرد آن‌ها

ماسک‌های تنفسی انواع مختلفی دارند که هر کدام برای محافظت در برابر انواع خاصی از گرد و غبار طراحی شده‌اند. برخی از انواع ماسک‌های تنفسی عبارتند از:

• ماسک‌های P1: این ماسک‌ها برای محافظت در برابر ذرات گرد و غبار با غلظت کم مناسب هستند.
• ماسک‌های P2: این ماسک‌ها برای محافظت در برابر ذرات گرد و غبار با غلظت متوسط مناسب هستند.
• ماسک‌های تمام صورت: این ماسک‌ها تمام صورت را پوشانده و از چشم، بینی و دهان در برابر گرد و غبار محافظت می‌کنند.
• ماسک‌های نیم صورت: این ماسک‌ها فقط بینی و دهان را پوشانده و برای محافظت در برابر گرد و غبار با غلظت کم تا متوسط مناسب هستند.
• ماسک‌های هوای تحت فشار: این ماسک‌ها هوای پاک را به طور مستمر به دستگاه تنفسی کاربر می‌رسانند و برای محیط‌هایی با غلظت بسیار بالای گرد و غبار مناسب هستند.